در صبح‌الاعشي‌، مقريزي (متوفا 1442 م‌/ 846 ه ق‌) و مَقّري (متوفا 1632م‌/1042 ه ق‌) قرار گرفته است‌. منظورم كتاب الروض المعطار في خبر الاقطار نوشته‌ٴ ابوعبدالله محمد بن عبدالمنعم‌ صنهاجي حميري معروف به ابن عبدالمنعم است‌، كه احتمالاً در اوخر سده‌ٴ سيزدهم يا اوايل‌ سده‌ٴ چهاردهم برآمد. الروض المعطار را يكي از اعقاب او، كه در سال 1404 م‌/807 ه ق‌ درگذشته‌، بازنويسي كرده است‌. نسخه‌هاي خطي حكايت از زمان اخيرتري دارند، ولي اصل‌ كتاب بايد قديم‌تر باشد، وگرنه مقريزي و قلقشندي نمي‌توانستند از آن استفاده كنند.1 الروض‌ المعطار به صورتي كه به دست ما رسيده يك فرهنگ جغرافيايي‌، باستان‌شناسي و تاريخي است‌ (داده‌هاي تاريخي در مورد اسپانيا مربوط به سال‌هاي 708 ـ 1287 م‌/ 90 ـ 686 ه ق است‌)، كه‌ به جز اين مطالب شامل اطلاعاتي درباره‌ٴ معادن و كاني‌ها، چشمه‌هاي آب گرم‌، درختان‌، كشت‌ غله‌، درختان ميوه‌، نيشكر، تاك‌، زيتون‌، پنبه‌، كتان‌، درخت توت (و نوغان‌)، آفتابگردان‌، نيل‌، زعفران‌، آبياري‌، دام‌پروري‌، زنبورداري‌، ماهي‌گيري‌، اقسام صنايع‌، ماليات‌ها و غيره است‌. اين‌ يادداشت‌ها نه تنها شامل كشورهاي غربي است‌، بلكه كشورهاي شرقي را هم در برمي‌گيرد (مثلاً در حرف الف 95 مقاله مربوط به شرق و 79 مقاله درباره‌ٴ غرب است‌.)2
ابن خطيب در الاحاطة في تاريخ غرناطه مي‌گويد كه ابن عبدالمنعم در سبته مي‌زيست‌. اين‌كه‌ زادگاه يا موطن او مغرب بوده تاحدي تأييد شده‌، زيرا از چهار نسخه‌ٴ الروض المعطار سه‌تاي آن در كتاب‌خانه‌هاي مغرب است و چهارمي (يعني تنها نسخه‌ٴ كامل‌) از تمبوكتو به دست آمده‌.
آثار ديگري حاوي فوايد تاريخي توسط مورخان مراكشي تأليف شد؛ مثلاً ابن ابي زرع تاريخ‌ شمال آفريقا را از سال 788 م‌/ 172 ه ق تا سال 1325 م‌/ 726 ه ق نوشت‌؛ محمد بن رُشَيد (سيزدهم ـ 2) كه در سبته زاده شد و در سال 1321 م‌/ 721 ه ق در فاس درگذشت‌، مجموعه‌اي‌